W jednym z najpiękniejszych zakątków Polski na pograniczu Pienin i Beskidu Sądeckiego, w malowniczej dolinie Grajcarka leży Szczawnica. Zaliczana jest do najstarszych uzdrowisk w grupie karpackiej, gdyż sądząc po nazwie (szczawa - woda kwaśna) o jej wodach mineralnych wiedziano już od samego początku. Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z początków XV w. i dotyczą zapisania przez króla Władysława Jagiełłę 400 florenów Abrahamowi z Goszyc, przy okazji którego to zapisu wymieniono w obrębie Starostwa Czorsztyńskiego dwie Szczawnice, wyższą i niższą. W XVI w.istniało tutaj sołectwo i wybranictwo. Znanym wybrańcem szczawnickim był Jan Fleszar, który dopominjąc sie u pana na Czorsztynie o swoje prawa, został w 1595 r. okrutnie zamęczony. Parafia szczawnicka istniała już od pierwszej połowy XV w.do końca 1529 r. kiedy to na mocy dekretu bpa krakowskiego Piotra Tomickiego została jako nieliczna afiliowana do parafii w Krościenku. Pomimo to na miejscu pierwszego kościółka spalonego w 1550 r. wybudowano zaraz nową świątynie z plebanią, która przetrwała do roku 1892. Obecny neogotycki kościół został wzniesiony w latach 1882 - 1892, projektantem był S.Eliasz-Radzikowski. Jeszcze przed pierwszym rozbiorem Polski, królewszczyzny Starostwa Czorsztyńskiego anektowała w 1770 r. Austria. W 1811 r. rząd austriacki ostatecznie likwiduje Starostwo a jego dobra sprzedaje w ręce prywatne. Wtedy to znaczna część ziem szczawnickich wyprzedana jest chłopom, resztę zaś w 1820 r. nabywa mieszczanin spiski Jan Kutschera. Z działalnościa Kutschery wiąże się wzniesienie pierwszych skromnych zabudowań zdrojowych, ujęcie w drewnianą cembrowinę źródła mineralnego, pierwsze założenie parku (późniejszy Park Górny) oraz wzniesienie kilku domów dla kuracjuszy. Zdrojowisko niestety nie przynosi mu spodziewanych zysków, dlatego też będąc zadłużonym u Józefiny Szalayowej z Kamienicy sprzedał jej w 1828 r. posesję ze źródłem i zabudowaniami zdrojowymi. Dziesiącioletni okres zarządzania Szczawnicą przez Józefinę i jej męża Stefana Szalaya zaznacza się postawieniem dużego budynku - pensjonatu, zwanego Zamkiem, klasycystycznej altany nad Głównym Zdrojem i powiększeniem Parku. Pełny jednakże rozkwit od roku 1839, uzdrowisko zawdzięcza działalności ich syna Józefa, który był właściwym twórcą szczawnickego kurortu. Zbudował pierwsze łazienki zdrojowe, wystawił nowe wille i pensjonaty (z tego okresu pochodzi w większości zabudowa Placu Dietla), dał oprawę architektoniczną odkrytym źródłom: Magdaleny, Walerii, Jana, Szymona, Heleny i Anieli (dwa ostatnie obecnie noszą nazwę Wanda). Rozszerzył i unowocześnił Park Górny sprowadzając ciekawe okazy drzew i krzewów. Wybudował Kaplicę Zdrojową i wyposażył ją w instrumenty kościelne oraz w namalowany własnoręcznie obraz Madonny z Dzieciątkiem. Malował również (według tradycji) pierwsze godła rodów szczawnickich, ich kopie ikonograficzne wiszą do dzisiaj na góralskich domach (Pod Sercem, Pod Smokiem itp). Wykonał rysunki Pienin i Szczawnicy,całość wydając w 1858 r. w tzw"Albumie Szczawnickim". Sam przewodził pierwszym zorganizowanym spływom na Dunajcu. Przyjaźnił się i zapraszał do Szczawnicy wybitnych ludzi epoki. W 1876 r. Józef Szalay umiera zapisując szczawnicki Zakład Zdrojowy Akademii Umiejętności w Krakowie. Akademia dokonała dalszych jego przeobrażeń. W latach 1880 - 1884 wybudowała Dworek Gościnny (spłonął w 1962 r.) uporządkowała park, dokończyła rozpoczętą przez Szalaya drogę przez Pieniny do Czerwonego Klasztoru. Jednakże kłopoty finansowe i trudności organizacyjne zmusiły AU w 1909 r. do sprzedaży Szczawnicy Adamowi Stadnickiemu z Nawojowej. Działalność Stadnickiego przypada w zasadzie na okres międzywojnia, ale jeszcze przed wybuchem I Wojny Światowej widoczne są efekty dobrego gospodarowania. Wyremontowano w większości domy zdrojowe, ujęto nowe źródła, poszerzono Park Górny o teren Połonin. Największy jednak rozwój przypada na lata trzydzieste: w latach 1933-1936 wybudowano Inhalatorium (wyposażone w pierwsze w Polsce komory pneumatyczne), w 1938 r. postawiono pensjonat Modrzewie, w 1935 r. elektryfikację a w 1937 r. kanalizację zdrojowiska. Niestety ambitne plany gospodarza przerwała II Wojna Światowa. Podczas okupacji Niemcy posiadali na terenie miasta silne oparcie w placówkach Gestapo, Grenzchutzu, Żandarmerii Niemieckiej i Policji Kryminalnej. Aresztowania, wyroki śmierci wywozy na przymusowe roboty, eksterminacja ludności żydowskiej dotknęły całą społeczność szczawnicką. Podjęty przez okupanta terror zmobilizował górali do szeroko zakrojonej kontrakcji. Zorganizowano działalność przerzutową i kurierską, brano udział w walce podziemnej w oddziałach partyzanckich AK i we wszystkich formacjach na frontach wojennej Europy. Podczas okupacji uzdrowisko było nieczynne dla Polaków. Szczawnicę wyzwolono 18 marca 1945 r. Pierwszy kąpielowy sezon zorganizowano juz w lecie tegoż samego roku. 18 marca 1948 r .na podstawie Zarządzenia Ministra Zdrowia uzdrowisko Szczawnica przejął skarb państwa. Prawa miejskie zaś, zdrojowisko otrzymało 22 lipca 1962 r. W okresie powojennym wybudowano sanatoria: Górnik, Hutnik, Nauczyciel, Budowlani, Dzwonkówka, Papiernik, Nawigator, Energeryk. Dzisiejsza Szczawnica liczy nieco ponad 7500 mieszkańców, a granicami swymi obejmuje 8789 hektarów, z czego bliski dwie trzecie to przepiękne lasy.

Szczawnica

:: Strona główna
:: Pieniny jesień
:: Pieniny zimą
:: Pieniny zimą II
::
Krajobrazy

::
Krajobrazy II

::
Krajobrazy III

::
Krajobrazy IV

::
Krajobrazy V
::
Krajobrazy VI
::
Położenie Pienin
::
Historia PPN

::
Zima w Szczawnicy

:: Narty Szczawnica

:: Pieniny roślinność

::
Atrakcyjne miejsca

::    
Biała Woda

::     Plac Dietla

::     Park Dolny

::     Kursalon

::     Promenada

::     Klasztor

::     Pienińska Droga

::     Sokolica

::     Trzy Korony

::     Wąwóz Homole

::     Wąwóz Sobczań.

::     Zamek Czorsztyn

::     Stara Lubovna

::     Zamek Niedzicki

::     Jarmuta

::     Zaskalnik

::     Przełom Pieniński

::
Szczyty Pienin

:: Pieniny panorama

::
Spływ Dunajcem

::
Trasy turystyczne

::    
Pieniny Właściwe

::    
Małe Pieniny

::    
Pieniny Spiskie

::    
Pieniny Słowackie

::
Mapa
:: Szczawnica
:: Szczawnica II
:: Wody mineralne
:: Miasto dawniej

::
Szczawnica filmy

::
Bacówki

::
Kościoły

:: Szczawnica kamera
:: Rzeźby z korzeni
:: Muzeum Uzdrowis.
:: Skansen muzeum
:: Muzeum Pienińskie
:: Kino Pieniny
:: Pocztówki
:: Przewodniki mapy
:: Z Doliny Grajcarka

:: Baza noclegowa

::     Wille

::     Hotele

::     Pensjonaty

::     Apartamenty

::     Agroturystyka

::     Pokoje gościnne

::     Domy wczasowe

::
Księga Gości
::
Kontakt
::
Reklama
::
Korona Gór Polski
:: Partnerzy

Jeśli posiadasz własne zdjęcia Szczawnicy i Pienin a chcesz się nimi podzielić - udostępnić je , to proszę o kontakt. szczawnica-pieniny@wp.pl Dzięki Tobie ta strona będzie najpiękniejszą witryną tego typu.

Szczawnica

Wysokość 430m-540m npm
Powierzchnia 87 km2
Ludność 7300 osób
Nr kierunkowy 0-18
Tablice rejestracyjne KNT
Kod pocztowy: 34-460

MAPA

 SZCZAWNICA HISTORIA

SZCZAWNICA POŁOŻENIE

Szczawnica - 22 lipca 1962 roku Szczawnica otrzymała prawa miejskie. W 1973 roku w ramach radosnej twórczości administracyjnej połączono ją w jeden organizm miejski z Krościenkiem. Eksperyment ten spowodował jedynie zwiększenie wzajemnej niechęci mieszkańców obu miejscowości. Od 1982 roku Szczawnica ponownie jest samodzielnym miastem.

 

   Noclegi    Wiadomości    Ciekawostki    Informacja

* * *

* * *

Nowy parking w Szczawnicy

   

   

Szczawnica to przeurocze, malownicze miasteczko położone w południowej Polsce na wysokości ok. 500 – 550 m n.p.m. – w województwie małopolskim, w samym sercu Pienin przy granicy ze Słowacją. Szczawnica od północy otoczona jest masywem Radziejowej – 984 m n.p.m., a od południa Małymi Pieninami z prześlicznymi szczytami, takimi jak: Rabsztyn – 847 m n.p.m., Jarmuta – 794 m n.p.m. i Wysoka – 1052 m n.p.m. Od zachodu Uzdrowisko przysłonięte jest tzw. Pieninami Właściwymi z cudowną i przepaścistą Sokolicą – 747 m n.p.m. oraz bardzo popularnymi wśród turystów Trzema Koronami z platformą widokową umiejscowioną na wysokości 982 m n.p.m.

Ferie zimowe w Szczawnicy

   

Jaka zima powinna być w lutym? Oczywiście śnieżna i biała. Turyści przyjeżdżający na ferie do Szczawnicy będą nieco zdziwieni, czy aby czasem nie pomylili pór roku. Zima w rejonie Szczawnicy i Pienin jest wyjątkowo zmienna. Ciepłe dni z dodatnią temperaturą i halnym sprawiają, że cały śnieg topnieje w mgnieniu oka (zwłaszcza ze stoków południowych). Północne stoki, czyli tam gdzie są trasy narciarskie, wyglądają już lepiej i póki co nie poddają się wiosennej aurze. Od rana do wieczora jest na nich mnóstwo sympatyków białego szaleństwa. Przychodzą i takie dni, kiedy to wydaję się, że zima już na pewno na dobre zagości w Pieninach. Bardzo intensywne opady śniegu, mogą w jedną noc diametralnie zmienić pieniński krajobraz. W większości przypadków nie jest to zwykły śnieg, na jaki czekają narciarze. Jest to śnieg ciężki i mokry, który w takiej postaci przez nikogo nie jest lubiany. Wiosenna aura w środku zimy oraz plusowa temperatura sprawia, że kwitną przebiśniegi i pierwiosnki, a gdzie niegdzie również podbiały. Taka to zima... Jeszcze trochę, a zapomnimy, jaka naprawdę powinna być. 19 lutego 2014.

Z nastaniem Nowego Roku

   

   

Początek stycznia w Szczawnicy to czas, kiedy trasy narciarskie oblegane są przez narciarzy, a w górach leży całkiem przyzwoita warstwa śniegu pozwalająca na jazdę na nartach czy desce snowboardowej. Tak było w styczniu 2013 roku. Jak jest teraz? Wraz z nastaniem nowego roku, w Szczawnicy utrzymuje się typowo wiosenna aura. Temperatura w ciągu dnia w najcieplejszym momencie osiąga ok. 12 stopni Celsjusza, świeci słońce, a śniegu jak na lekarstwo. Czasem zdarzy się dzień, gdy powieje halny, jednak już o wiele słabiej niż to miało miejsce w święta Bożego Narodzenia. Wybierając się w góry trzeba mieć na uwadze to, że szlaki są mocno zabłocone i bardzo śliskie. Gdzieniegdzie można się natknąć na powyrywane drzewa z korzeniami, jak na przykład na Bereśniku czy Bryjarce. Na trasie narciarskiej Palenica śniegu coraz mniej, a dodatnia temperatura nie pozwala na naśnieżanie. Mimo tego, chętnych do jazdy na nartach nie brakuje. Na dzień dzisiejszy, zamknięta została trasa narciarska w Jaworkach. Zimy w Szczawnicy i w Pieninach nie widać, za to wiosnę i owszem. W najlepsze kwitną stokrotki. Czasem, można też natknąć się na rozkwitające pierwiosnki. 7 stycznia 2014.

  

 

Szczawnica - największa miejscowość pod Pieninami, znane uzdrowisko. Rozłożyła się w dolinie Grajcarka między Małymi Pieninami a Pasmem Radziejowej. Centrum turystyki. Pod stokami Bryjarki leży dzielnica Zdrój ze źródłami mineralnymi, sanatoriami, domami zdrowia, zakładami leczniczymi. Wieś zawiązała się w XIV wieku, w roku 1413 dzieliła się już na Wyżnią i Niżnią. Dość wcześnie odkryto dobroczynne właściwości tutejszych źródeł mineralnych zwanych szczawami. W początku XIX wieku pojawili się pierwsi kuracjusze. Żywy rozwój uzdrowiska przypada na lata 1839-76, czasy Józefa Szalaya. Szalay zapisał Szczawnicę krakowskiej Akademii Umiejętności, w roku 1909 odkupił ją Adam Stadnicki, który w latach międzywojennych wybudował "Inhalatorium" i sanatorium "Modrzewie". Po II wojnie światowej uzdrowisko upaństwowiono, powstały branżowe ośrodki sanatoryjne i nowe zakłady zdrojowe. W roku 1962 Szczawnica otrzymała prawa miejskie, w latach 1973-82 była połączona z Krościenkiem. Ozdobą miasta są dwa parki - Dolny i Górny. Zachowało się trochę zabytków budownictwa góralskiego i XIX-wiecznego budownictwa kurortowego. Niestety, wiele cennych obiektów uzdrowiskowych jest w bardzo złym stanie. Ku upadkowi chylą się m.in. domy otaczające reprezentacyjny kiedyś plac Dietla. Ratowaniu szczawnickich zabytków nie sprzyjał rozciągnięty w czasie spór związany z reprywatyzacją przedsiębiorstwa "Uzdrowisko-Szczawnica". W końcu we wrześniu 2005, 75% udziałów otrzymali spadkobiercy Adama Stadnickiego. Odzyskali oni tylko część utraconego majątku, wiele obiektów jest w katastrofalnym stanie. Powołana przez nich do życia firma "Thermaleo" będzie jednak ratować zabytki Szczawnicy.

2007-2016 © Wszelkie prawa zastrzeżone

kontakt: szczawnica-pieniny@wp.pl

Szczawnica